06

احكام عزادارى امام حسین علیه السلام

احكام عزادارى امام حسین علیه السلام

مقدمه:

تمام اعمال و رفتار انسانها; چه فردى و چه اجتماعى، مشمول حكمى از احكام شرعى مى‏باشد و تمام موضوعاتى كه به گونه‏اى با رفتار آدمى ارتباط پیدا مى‏كند، در فقه اسلامى داراى قانون و مقرراتى است . عزادارى سالار شهیدان حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام و امامان معصوم علیهم السلام نیز همچون سایر اعمال انسان داراى احكامى است كه در این مختصر بدان مى‏پردازیم .

لازم به ذكر است كه براى جمع آورى این احكام، از فتاوا و سخنان مراجع معظم تقلید و عالمان بزرگوار تا آنجا كه مقدور بوده است ‏سود برده‏ایم و از آنجا كه در رساله‏هاى عملیه و استفتائات همه مراجع بزرگوار، درباره عزادارى در ابعاد مختلف بحث نشده است، فقط به فتاوا و استفتائات موجود بسنده كرده‏ایم .


• احكام عزاداری

امام خمینى رحمه الله:

«عزادارى براى سیدالشهداء از افضل قربات و مایه تقویت روح ایمان و شهامت اسلامى و ایثار و فداكارى و شجاعت در مسلمین است .» (1)

سؤال: آیا بر پا كردن مراسم عزادارى [توسط زن] بدون اذن شوهر جایز مى‏باشد؟

آیت الله نورى همدانى: در صورتى كه از اموال شوهر باشد جایز نیست . (2)

سؤال: گاهى برخى از دسته‏ها كه وارد مسجد مى‏شوند، با كفش وارد مى‏شوند، كه نوعى بى احترامى به مسجد محسوب مى‏شود، لطفا بفرمائید كه این مسئله چه حكمى دارد؟

آیت الله نورى همدانى: اگر موجب هتك شود اشكال دارد . (3)

سؤال: در مورد زنجیر زنى كه منجر به سیاه شدن یا مجروح شدن بدن مى‏شود و همچنین غالبا پشت پیراهن افراد باز است و بیشتر درخیابان و معابر عمومى ظاهر مى‏شوند، نظر شما چیست؟

امام خمینى رحمه الله: مانعى ندارد، مگر اینكه موجب ضرر فاحش بر بدن شود . (4)

سؤال: آیا برهنه شدن مردان با حضور زنان براى عزادارى عیب دارد یا خیر؟

آیت الله فاضل لنكرانى: مانعى ندارد و زنها نباید به بدن مرد اجنبى نظر كنند . (5)

سؤال: در مجالس زنانه، زنان مداحى و سخنرانى مى‏كنند و صداى آنها به گوش مردان رهگذر مى‏رسد . آیا این عمل جایز است؟

آیت الله فاضل لنكرانى: شنیدن صداى ایشان اگر در معرض ریبه و التذاذ نباشد حرام نیست . (6)

سؤال: سینه زدن با تیغ و یا زنجیر زدن با زنجیرى كه داراى چاقو و یا تیغ مى‏باشد و منجر به زخمى شدن بدن و جارى شدن خون مى‏شود چه حكمى دارد؟

آیت الله مكارى شیرازى: كیفیت عزادارى باید چنان باشد كه بهانه‏اى به دست دشمنان اسلام ندهد و موجب سوء استفاده از آن نشود . (7)


• احكام علامت

سؤال: بسیارى از تكایا در ایام عزاداریهاى مذهبى، اقدام به حمل «علاماتى‏» مى‏كنند كه به قیمت گزافى خریده شده و حمل آن نیز موجب اشكال است . این وسائل از نظر شرعى چه حكمى دارند؟

امام خمینى رحمه الله: اشكال ندارد . (8)

سؤال: حكم علمهایى كه در مراسم عزادارى امام حسین علیه السلام از آنها استفاده مى‏شود و بعضى داراى نقش و نگارهایى نیز هستند چیست؟

آیت الله فاضل لنكرانى: استفاده از آنها در عزادارى جایز است . (9)

سؤال: آیا جایز است پارچه و دستمالهایى را كه در ایام محرم بر روى علم مى‏بندند بفروش برسانند و در عزادارى و تعمیر حسینیه مصرف كنند؟

آیت الله فاضل لنكرانى: اگر در مراسم عزادارى محل حاجت نباشد و زاید بر متعارف باشد، مى‏توانند بفروشند و به مصارف عزادارى و احتیاجات حسینیه‏ها برسانند . (10)


• احكام تعزیه و شبیه خوانى

امام خمینى رحمه الله: تعزیه و شبیه خوانى اگر مشتمل بر حرام نباشد و موجب وهن مذهب نشود، اشكال ندارد ولى بهتر است‏ به جاى آن، مجالس روضه خوانى برپا كنند . (11)

سؤال: آیا تعزیه و شبیه خوانى در مراسم عزادارى جایز است؟

آیت الله فاضل لنكرانى: اگر مشتمل بر حرام نباشد و موجب وهن مذهب نشود مانعى ندارد . (12)

آیت الله گلپایگانى رحمه الله: اگر تعزیه خوانى مشتمل بر استعمال آلات موسیقى نباشد و غنا و دروغ نخوانند و مرد لباس مختص به زن نپوشد، اشكال ندارد . (13)

سؤال: آیا تشبه به اهل بیت علیهم السلام در نمایش و تعزیه و غیر آن جایز است؟

امام خمینى رحمه الله: با مراعات احترام آنان جایز است . (14)

آیت الله فاضل لنكرانى و آیت الله صافى گلپایگانى: در صورتى كه مستلزم اهانت نباشد مانعى ندارد . (15)

آیت الله علوى گرگانى: اگر تعزیه و شبیه خوانى موجب هتك حرمت‏ به ساحت مقدس بزرگان دین شود، باید اجتناب شود . (16)


• احكام استفاده از لباس سیاه

سؤال: آیا پوشیدن لباس سیاه در عزادارى امام حسین علیه السلام جایز است و آیا رجحان دارد؟

آیت الله فاضل لنكرانى: پوشیدن لباس سیاه در عزاى امام حسین علیه السلام و دیگر ائمه علیهم السلام چون از مصادیق تعظیم شعائر است، واجد رجحان شرعى مى‏باشد و عملا بزرگانى چون مرحوم آیت الله بروجردى در روز عاشورا از قباى سیاه استفاده مى‏كردند . (17)

آیت الله صافى گلپایگانى و آیت الله نورى همدانى: پوشیدن لباس سیاه به عنوان اعلان حزن و اندوه در مصیبت امام حسین علیه السلام و ائمه علیهم السلام رجحان دارد . (18)

سؤال: آیا نماز خواندن با لباس سیاه بر عزاداران امام حسین علیه السلام مكروه است؟

آیت الله صافى گلپایگانى: چون لباس سیاه علامت عزاداران سیدالشهداء است و عزادارى آن حضرت كمال رجحان را دارد، لذا نماز خواندن با آن نیز مكروه نمى‏باشد . (19)


• احكام قمه زدن

علامه امین عاملى: «قمه زنى و اعمالى دیگر از این قبیل در مراسم عزادارى حسینى به حكم عقل و شرع حرام است و زخمى ساختن سر، كه نه سود دنیوى دارد و نه اجر اخروى، ایذاء نفس است كه خود در شرع حرام است و در مقابل این عمل، شیعه اهل بیت را در انظار دیگران مورد تمسخر قرار داده و آنها را وحشى قلمداد مى‏كنند . شكى نیست كه این اعمال ناشى از وساوس شیاطین بوده و موجب رضایت‏خدا و پیامبر صلى الله علیه و آله و اهل بیت اطهار علیهم السلام نیست .» (20)

آیت الله حكیم رحمه الله: مرحوم آیت الله حكیم رحمه الله جواز قمه زنى را مقید به چهار شرط نموده است:

1- خوف ضرر وجود نداشته باشد .

2- عزادارى بر آن صدق كند .

3- باعث مسخره قرار گرفتن نشود .

4- عداوت و دشمنى دیگران را ایجاد نكند . (21)

سؤال: قمه زدن در عزادارى امام حسین علیه السلام چه حكمى دارد؟

امام خمینى رحمه الله: اگر موجب ضرر نباشد مانع ندارد، ولى در این زمان این عمل نشود . (22)

مقام معظم رهبرى: اگر موجب وهن مذهب در زمان حاضر و یا مستلزم خوف خطر جان یا ضرر معتنى به باشد، جایز نیست . (23)

آیت الله جوادى آملى: چیزى كه مایه وهن اسلام و مایه هتك حرمت عزاداراى است جایز نیست، انتظار مى‏رود از قمه زنى و مانند آن پرهیز شود . (24)

سؤال: اگر قمه زدن در عزاداریها موجب مرگ كسى شد، آیا این عمل خودكشى و گناه محسوب مى‏شود؟

مقام معظم رهبرى: اگر با خوف خطر جان اقدام كرده باشد، حكم انتحار دارد . (25)

سؤال: آیا قمه زنى جایز است؟ چنانچه در این خصوص نذرى وجود داشته باشد وظیفه چیست؟

آیت الله فاضل لنكرانى: با توجه به اینكه ایران اسلامى به عنوان ام القراى جهان اسلام شناخته مى‏شود، و اعمال و رفتار ملت ایران به عنوان الگو و بیانگر اسلام است، باید با سوگوارى و عزادارى امام حسین علیه السلام به گونه‏اى عمل شود كه موجب گرایش بیشتر به آن حضرت گردد .

مسئله قمه زدن نه تنها نقشى ندارد بلكه به علت عدم قابلیت پذیرش و نداشتن هیچگونه توجیه قابل فهم مخالفین، نتیجه سوء بر آن مترتب خواهد شد . لذا لازم است‏شیعیان از آن خوددارى كنند . و چنانچه در این مورد نذرى وجود داشته باشد نذرصحیح نیست . (26)

آیت الله نورى همدانى: اشكال دارد . (27)


• احكام موسیقى

مرحوم شیخ انصارى در مكاسب محرمه در پاسخ به كسانى كه مى‏گویند غنا مى‏تواند زمینه گریه كردن را فراهم نماید، مى‏فرماید: چنین شیوه‏اى نمى‏تواند مقدمه مستحب یا مباح قرار گیرد و باید به عموم ادله حرمت غنا تمسك نمود . (28)

مرحوم حاج شیخ عباس قمى رحمه الله در منتهى الآمال مى‏فرماید: عزاداران امام حسین علیه السلام بر وجهى سلوك كنند كه زبان نواصب دراز نشود و از استعمال محرمات از قبیل غنا كه غالبا نوحه‏ها خالى از آن نیست و حكایات ضعیفه مظنونة الكذب احتراز نمایند و شیطان را در این عبادت بزرگ راه ندهند . (29)

سؤال: در رادیو مدح ائمه طاهرین علیهم السلام با واقعه كربلا را با وزن و ساز و با لحن خوب مى‏خوانند . آیا استماعش جایز است‏یا خیر؟

امام خمینى رحمه الله: اگر غنا و موسیقى نباشد مانع ندارد . (30)

سؤال: هیئتهاى نوازنده و كسانى كه درمراسم تشییع جنازه شهداء موزیك عزا مى‏زنند، از لحاظ شرعى چه حكمى دارد؟ و آیا خرید و فروش آن لوازم حرام است‏یا خیر؟

امام خمینى رحمه الله: خرید و فروش آلات لهو حرام است و موسیقى مطرب جایز نیست و صداهاى مشكوك مانع ندارد . (31)

سؤال: آیا زدن طبل و شیپور در تعزیه حضرت سیدالشهداء علیه السلام جایز است‏ یا نه؟

امام خمینى رحمه الله: اگر از آلات لهو و لعب نباشد و وهن بر مذهب هم نشود مانع ندارد . (32)

سؤال: آیا در عزادارى سید الشهداء استفاده از طبل و دهل جایز است؟

آیت الله فاضل لنكرانى: استفاده از آلات لهو و لعب حرام است ولى طبل و دهل و امثال آن جزء این آلات نیست . (33)


• احكام عاشورا

1- روزه روز عاشورا و روزى كه انسان شك دارد روز عرفه است ‏یا عید قربان مكروه است . در روایت آمده است كه امام صادق علیه السلام فرمود: بنى امیه نذر كردند كه اگر موفق به قتل امام حسین علیه السلام شوند، روز شهادت او را جشن بگیرند و مبارك بشمارند و روزه بگیرند و روزه در آن روز سنت آل امیه است، لذا ائمه اطهار علیهم السلام به جهت مخالفت‏با این طایفه تبهكار و عدم هماهنگى با آنان، روزه عاشورا را نهى كردند . (34)

2- در روز عاشورا مستحب است كه انسان تا عصر بدون قصد روزه از خوردن و آشامیدن خوددارى كند . (35)

3- بسیار مناسب است كه در روز عاشورا كار و كسب تعطیل شود، مگر در حد ضرورت .

امام رضا علیه السلام فرمود: «مَن تَرَكَ السَّعى فِى حَوائِجِهِ یَومَ عاشورا قَضَى اللهُ لَهُ حَوائِجَ الدُنیا وَ الاخِرَةِ; (36) كسى كه كار و تلاش براى برآوردن حوائج‏خود را در روز عاشورا ترك كند، خداوند نیازهاى دنیا و آخرت او را برطرف مى‏سازد .»

سؤال: در ایام سوگوارى امام حسین علیه السلام نماز مقدم است‏ یا عزادارى؟

آیت الله فاضل لنكرانى: بهتر آن است كه نماز را مقدم دارند، همانطور كه امام حسین علیه السلام روز عاشورا هنگام ظهر نماز ظهر اقامه كردند . (37)

___________________________________________________________

1) استفتائات امام خمینى، ج‏2، ص 28 و استفتائات جدید آیت الله مكارم، ج‏1، ص 158 .

2) هزار و یك مسئله، آیت الله نورى همدانى، ج‏2، ص 180 .

3) هزار و یك مسئله فقهى، ج‏2، ص 40 .

4) استفتائات امام خمینى، ج‏3، ص 580 .

5) جامع المسائل، ج‏1، ص 619، س 2162 .

6) همان، ص 625، س 2183 .

7) استفتائات جدید، ج‏1، ص 158، س 57 .

8) استفتائات امام خمینى رحمه الله، ج‏2، ص 28، س 72 .

9) جامع المسائل، ج‏1، ص 623، س 2173 .

10) همان، س 2179 .

11) استفتائات امام خمینى رحمه الله، ج‏2، ص 28، س 71 و ج‏3، س‏44 و 40 و 47 و 33 .

12) جامع المسائل، ج‏1، س 2165 .

13) مجمع المسائل، ج‏1، ص 559، س 77 .

14) احكام خانواده، عبدالرحیم موگهى، طبق فتواى امام خمینى رحمه الله، ص 336 .

15) جامع المسائل، آیت الله فاضل لنكرانى، ج‏1، س 2166 و جامع الاحكام، آیت الله صافى، ج‏2، ص 132 .

16) اجوبة المسائل، ص 365 .

17) جامع المسائل، ج‏1، ص 621، س 2170

18) جامع الاحكام، آیت الله صافى، ج‏2 ، ص 130، س 1590; هزار و یك مسئله، آیت الله نورى همدانى، ج 2، ص 180، س 602 .

19) جامع الاحكام، ج‏2، ص 130، س 1591 .

20) اعیان الشیعه، ج‏10، ص 363 .

21) فتاوى العلماء والاعلام فى تشجیع الشعائر الحسینیه .

22) استفتاءات، ج 3، ص 581، س‏38 .

23) بیانات رهبرى و استفتائات آیات عظام پیرامون عزادارى عاشورا، ص 35 .

24) همان، ص 42 .

25) همان، ص 35 .

26) جامع المسائل، ج‏1، ص 623، س 2172 .

27) هزار و یك مسئله، ج 2، ص 179، س 597 .

28) مكاسب محرمه، رحلى، ص 39 .

29) منتهى الامال، ج‏1، ص 468، آخر زندگى امام حسین علیه السلام .

30) استفتائات امام خمینى رحمه الله، ج‏2، ص 16، س 36 .

31) همان، ص 18 .

32) همان، ج‏3، ص 583، س 45 .

33) جامع المسائل، ج‏1، ص 623، س 2174 .

33) تحریر الوسیله، ج‏1; جواهر، ج‏7، ص 107 .

35) توضیح المسائل مراجع، ج‏1، ص 906 .

36) عیون اخبار الرضا، شیخ صدوق، ص 268 .

37) جامع المسائل، ج‏1، ص 623 .

تعداد امتیازات: (0) Article Rating
تعداد مشاهده خبر: (813)
کد خبر: 3338
  • احكام عزادارى امام حسین علیه السلام

RSS comment feed نظرات ارسال شده

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.

ارسال نظر جدید

نام

ایمیل

اين ماه: 417501                              ديروز: 1                              امروز: 10035

کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت برای تبیان خراسان جنوبی (سال 2018) محفوظ می باشد.