26

آیا در روایات شیعه از نوحه خوانی منع شده است؟

آیا در روایات شیعه از نوحه خوانی منع شده است؟

برخی از مخالفین شیعه در سایتها و شبکه های خود  چنین ادعا می کنند که "با وجود اینکه درکتب تشیع، روایات ساختگی در مورد فضیلت نوحه و نوحه‌ سرائی آمده است، اما در منابع معتبر قدیم و جدید آنان، روایاتی نیز از پیامبر صلي الله عليه و آله و ائمه منقول است که افعالی مانند نوحه، سینه ‌زنی و...، مورد مذمت و نکوهش قرارداده شده است، که ذیلاً به چند مورد اشاره می‌ شود:

محمد بن علی بن حسین بن بابویه قمی، معروف به ” شیخ صدوق” در کتاب ” من لایحضره الفقیه می‌نویسد:
و من الفاظ الرسول صلي الله عليه وسلم: "النیاحة من عمل الجاهلیة"
از فرمایشات پیامبر صلي الله عليه و آله است که نوحه‌ سرائی از اعمال دوران جاهلیت است.(1)

امام حسين (علیه السلام) نیز در شب عاشورا خطاب به حضرت زینب می فرمایند :
در عزای من گريبان پاره نكن، به سر و صورت خود نزن، صدايت را بلند نكن و صبور باش.(2)

قرآن کریم نیز می فرماید : در هنگام مصیبت صبور باشید و بگویید انا لله و انا الیه راجعون

الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّـهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ﴿سوره بقره آیه 156﴾
أُولَـئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ  وَ أُولَـئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ‏»(سوره بقره آیه 157)

و شما را آزمایش می‌کنیم با چیزی از قبیل ترس و گرسنگی و نقصان در مال و جان و محصولات و بشارت بده صبرکنندگان را.
آنانی که اگر مصیبتی به آنها برسد می‌گویند: ما از خدائیم و به سوی او برمی گردیم. همین گروه‌ند که بر آنها درود و رحمت از جانب پروردگارشان نازل می‌شود و همین گروهند که هدایت یافته هستند.

این آیه بطور صریح و آشکار، وظیفه مومنان را در قبال آزمایشات الهی و مصیبتها مخصوصاً مصیبت از دست دادن عزیزان، بیان می‌فرماید، واضح است که بی‌ صبری و بر سر و سینه زدن، خلاف راه صابران است

پاسخ به این شبهه:

نکته اول:
در مرحله اول باید ثابت کرد که اصل نوحه خوانی و گریه کردن مورد تایید قرآن است و بعد به سراغ روایات برویم

حضرت یعقوب (علیه السللام) بعد از فراق فرزندش آن قدر محزون بود و گریه می کرد که چشمانش سفید شد و به تعبیر فرزندانش، نزدیک بود خود را هلاک کند:
( قالَ یا أَسَفی‏ عَلی‏ یوسُفَ وَ ابْیضَّتْ عَیناهُ مِنَ الْحُزْنِ فَهُوَ كَظیمٌ) ؛(یوسف آیه 84)
و گفت: « اى دردا و اندوها بر يوسف‏ » و چشمان او از اندوه سفید شد، اما خشم خود را فرو می ‏برد (و هرگز كفران نمی ‏كرد)

(قالُوا تَاللَّهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ یوسُفَ حَتَّی تَكُونَ حَرَضاً أَوْ تَكُونَ مِنَ الْهالِكینَ)؛(یوسف آیه 85)
گفتند: «به خدا تو آن قدر یاد یوسف می‏ كنی تا در آستانه مرگ قرار گیری، یا هلاك گردی!

اگر پیامبر خدا در غم فراق و دوری فرزندش چنین بیتابی کرده و ناله سر می داده ،پس چه اشکالی دارد شیعیان هم در غم کشته شدن امامشان نوحه بخوانند و گریه کنند ؟

در آیه ای دیگر از قرآن می خوانیم :

لا یُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلاَّ مَنْ ظُلِمَ (نساء آیه 148)-
خداوند دوست ندارد كسى با سخنان خود، بديهای (ديگران) را اظهار كند؛ مگر آن كس كه مورد ستم واقع شده باشد. خداوند، شنوا و داناست
این آیه به صراحت می فرماید:
کسی که به حقش تعدی شده است می تواند به پا خیزد حقش را مطالبه کند
حال چه اشکال دارد که شیعیان با نوحه و روضه خوانی به افشای جنایات یزید و یزیدیان بپردازند

نکته دوم:
ادر این جا به بررسی معنای روایاتی می پردازیم که می فرمایند" نوحه‌ سرائی از اعمال دوران جاهلیت است"

‏ظاهر این حدیث اشاره به اعمال باطلی است كه در زمان جاهليت مرسوم بود که وقتی کسی از دنیا می رفت زنان نوحه ‏گر را دعوت مى‏ كردند كه با آهنگ‏ هاى مخصوص خود و اشعار پر از دورغ و فريب بر مرگ او نوحه سرايى كنند و يك عزاى ساختگى و قلابى برپا سازند.

و اما معناى ديگرى كه شايد منظور این حدیث باشد اين است كه در برابر حوادث سخت و پيچيده و مشكلات زندگى فردى و اجتماعى نوحه‏ گرى و ناله كردن بيهوده است و بايد با عقل و استقامت مشکلات را حل کرد(3)
ضمن این که در احادیث زیادی در کتب شیعیان و اهل سنت داریم که به مشروعیت نوحه و عزاداری تصریح شده است.

به عنوان مثال به چند حدیث درباره مشروعیت گریه و نوحه در کتب اهل سنت اشاره می کنیم

مر رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم بدار من دور الأنصار من بنى عبد الأشهل وبنى ظفر فسمع البكاء والنوائح على قتلاهم فذرفت عينا رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم فبكى ثم قال لكن حمزه لا بواكي له فلما رجع سعد بن معاذ وأسيد بن حضير إلى دار بنى عبد الأشهل أمرا نساءهم أن يتحزمن ثم يذهبن فيبكين على عم رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم

رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم از كنار خانه‌ هايي از أنصار (بنى عبد الأشهل وبنى ظفر) عبور مي‌كردند كه صداي بكاء و نوحه بر كشتگان خودشان را شنيدند. چشمان رسول خدا صلى الله عليه و آله وسلم پر از اشك شد و فرمود: عمويم حمزه گريه كن ندارد. و چون سعد بن معاذ و أسيد بن حضير به خانه‌ هاي بنى عبد الأشهل بازگشتند زنانشان را أمر كردند تا غم و اندوه‌ خود را در سينه‌ ها حبس كنند و ابتدا براي عموي رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم عزاداري كنند(4)

حاكم هم در مستدرك مي‌گويد:
عن أبي وائل قال قيل لعمر بن الخطاب رضي الله عنه أن نسوه من بني المغيره قد اجتمعن في دار خالد بن الوليد يبكين وإنا نكره أن يؤذينك فلو نهيتهن فقال عمر ما عليهن أن يهرقن من دموعهن سجلا أو سجلين ما لم يكن لقع ولا لقلقه يعني باللقع اللطم وباللقلقه الصراخ

به عمر بن خطاب گفته شد: زناني از بني مغيره در خانه خالد بن وليد اجتماع كرده‌اند و گريه مي‌كنند و از اين اكراه داريم كه موجب اذيت تو گردند اگر ممكن است آنها را از اين كار نهي كن.
عمر گفت: چه اشكالي دارد چند قطره اشك بريزند البته مادامي كه به ضربه به خود و فرياد نيانجامد.(5)

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ حَدَّثَنَا رَزِينٌ قَالَ حَدَّثَتْنِي سَلْمَى قَالَتْ دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَه وَهِيَ تَبْكِي فَقُلْتُ مَا يُبْكِيكِ قَالَتْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعْنِي فِي الْمَنَامِ وَعَلَى رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ التُّرَابُ فَقُلْتُ مَا لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ شَهِدْتُ قَتْلَ الْحُسَيْنِ آنِفًا

سلمي مي‌گويد: بر ام سلمه وارد شدم در حالي كه ايشان گريه مي كردند، عرضه داشتم چرا گريانيد؟
ايشان فرمودند: رسول خدا را درخواب ديدم درحالي‌ كه موهاي سر و محاسن ايشان خاك آلود بود، عرضه داشتم: يا رسول الله شما را چه شده است (چرا شما را به اين حالت مي بينم)؟
ايشان فرمودند: هم اكنون شاهد كشته شدن حسين بودم (6)

نکته سوم:
شیعیان واقعی و مخلص مخالف هرگونه آسیب رساندن و ضرر زدن به بدن در  عزاداری هستند و قمه زنی را که امروزه برخی جهال با بی بصیرتی خود به غلط آن را از شعائر مذهب می پندارند ، سبب وهن مذهب و حرام می دانند .در این زمینه علاوه بر مقام معظم رهبری ، مشهور فقها و مجتهدین بیدار و آگاه شیعه نیز فتوا به حرمت این عمل داده اند .

به عنوان مثال در استفتایی از حضرت آیت الله مکارم شیرازی از حکم قمه زدنی که با نذر کردن بر شخص واجب شده سوال شد که ایشان در پاسخ می فرمایند :
عزادارى سيّدالشّهدا عليه السلام از افضل قربات است؛ ولى بايد از انجام اعمالى كه موجب ضرر زدن به بدن يا وهن مذهب مى ‏شود اجتناب كنيد. و چنين نذرى لازم‏ الوفا نيست.(7)

نکته چهارم:
اما در مورد آیه ای که در ابتدای بحث مورد استدلال مخالفین بود و ادعا شده بود که این آیه ما را از عزاداری و شسنه زنی نهی می کند

الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّـهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ﴿سوره بقره آیه 156﴾ أُولَـئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ  وَأُولَـئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ‏»(سوره بقره آیه 157)

و شما را آزمایش می‌کنیم با چیزی از قبیل ترس و گرسنگی و نقصان در مال و جان و محصولات و بشارت بده صبرکنندگان را. آنانی که اگرمصیبتی به آنها برسد می‌گویند: ما از خدائیم و به سوی او برمی گردیم. همین گروه‌اند که برآنها درود و رحمت از جانب پروردگارشان نازل می‌شود و همین گروه‌اند که هدایت یافته هستند.

باید گفت :
حقا و انصافا از هیچ جای این آیه برداشت نمی شود که عزاداری برای ائمه اشکال دارد، این آیه فقط مومنان را دعوت به صبر می کند و عزادرای منافاتی با صبر ندارد، عزاداری که در آن انسان از حق خارج شود و حرف های کفر آمیزی بزند،به بدن خود آسیب برساند و...این ها منافات با صبر دارد .
باید دانست که هدف ما از عزاداری،زنده نگه ‏داشتن تاريخ و هدف امام حسین علیه السلام می باشد،و این يعنى مبارزه با ظلم و ذلت.

--------------------------------------------------------------

پی نوشت ها:

[1 ]من لا یحضره الفقیه ج 4 ص 376
[2 ] بحارالأنوار، ج 45، ص 2
[3 ]خلاصه ای از کتاب يكصد و پنجاه درس زندگى ص: 50 مولف آیت الله مکارم
[4 ] تاريخ طبري، ج 2، ص 210 ـ السيره النبويه لابن هشام، ج 3، ص 613 ـ الثقات، ج 1، ص 234 ـ  البدايه والنهايه، ج 4، ص 54 و 55.
[5 ] المستدرك على الصحيحين، ج 3، ص336
[6 ] سنن ترمذي، ج 12، ص 195
[7 ]احكام عزادارى، ص: 52 مولف آیت الله مکارم شیرازی

تعداد امتیازات: (3) Article Rating
تعداد مشاهده خبر: (780)
کد خبر: 3430
  • آیا در روایات شیعه از نوحه خوانی منع شده است؟

RSS comment feed نظرات ارسال شده

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.

ارسال نظر جدید

تنها کاربران ثبت نام کرده مجاز به ارسال نظر می باشند.
اين ماه: 60778                              ديروز: 2955                              امروز: 1243

کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت برای تبیان خراسان جنوبی (سال 2019) محفوظ می باشد.