20

شیخی گری، بابی گری، بهائی کری و کسروی گرایی

شیخی گری، بابی گری، بهائی کری و کسروی گرایی

«شیخی گری، بابی گری، بهائی کری و کسروی گرایی» عنوانی است که  دکتر یوسف فضایی برای کتاب خود در همین موضوع گزیده است. این کتاب پس از یک مرتبه توقیف در سال 1352 توسط ساواک برای بار اول در سال 1353 به چاپ رسید. در سال 1363 با شمارگان 3000 نسخه نیز برای بار ششم «باتجدید نظر کلی» به طبع رسید. اطلاعاتی که در ذیل خواهد آمد بر اساس همین چاپ می باشد.


نویسنده ی کتاب مطالب کتابش را در چهار بخش سامان داده است.

 بخش نخست: «تاریخ و فلسفه ی مذهب شیخیه» که صفحات 20 الی 67 را در بر میگیرد.

 بخش دوم: (تاریخ و فلسفه ی آئین بابیه «بابی گری») این قسمت از کتاب که یکی از دو قسمت مهم این کتاب را تشکیل داده از صفحه 69 شروع شده است و تا صفحه 162 را شامل می شود.

بخش سوم: (تاریخ و فلسفه ی آیین بهاء « بهائی گری») این بخش از کتاب از صفحه 163 شروع و تا صفحه 255 ادامه می یابد.

بخش چهارم: « کسروی گرایی» که بخش پایانی کتاب را در بردارد و صحبت از افکار و خصوصیات مکتب اجتماعی- مذهبی کسروی می کند و شامل صفحات 259 الی 282 می باشد.

وی پایان کتاب را نیز با ذکر فهرست منابع و فهرست مطالب به پایان می برد.

مؤلف در این کتاب بر این مبنای جامعه شناسی که : «یک قانون کلی در همه ی ادیان بوده و هست، که ادیان و عقاید ملل از یکدیگر سود جسته و متأثر شده و از ادیان و عقاید سابق تر از خود ریشه گرفته و نشأت یافته اند چه دینهای قدیمی و چه دینها و مذهبهای نو ظهور» شیوه ی تحقیق کار خود را دین شناسی تطبیقی میان مذاهب شیخی، بابی و بهائی معرّفی نموده است.(1)

دکتر یوسف فضایی در این کتاب بر آن بوده که در هر بخش از منابع پیشوایان همان مذهب سخن آورد تا قضاوت بی جایی نسبت به آنها نداشته باشد. وی در همین رابطه در مقدمه چاپ دوم می گوید: «به هر منوال، منابع کار و مبنای تحقیق ما در این کتاب، بیشتر نوشته ها و گفته های خود پیشوایان شیخی گری، بابی گری، و بهائی گری است؛ و تا توانسته ایم از گفته ها و نوشته های دشمنان آنها صرف نظر کرده و به طور مستقیم، نوشته های پیشوایان آن مذاهب را منبع قرار داده ایم؛ ولی دست یافتن به منابع اصلی و کتابهای سید علی محمد باب و بهاء الله پیشوایان و شارعان آئین های باب و بهاء کاری بود بس دشوار؛ چه آنکه بابیان و بهائیان این نوع کتابها را به علل مذهبی در دست رس همگان قرار نمی دهند، از این رو، باید در بدست آوردن آن کتابها به لطایف الحیل متوسّل شد و ما هم به چنین وسایلی متوسّل شده ایم. (2)

مؤلف در بخش شیخیه بیشتر مطالب خود را از کتاب «هدایة المسترشد» تألیف: حاج محمد خان کرمانی گرد آورده است که البته به اشتباه در موارد متعدّدی این کتاب را «هدایة المسترشدین» می  خواند. اما در انتخاب مطالب از این کتاب «هدایة المسترشد» و تطبیق آنها با مطالب خود موفّق بوده است و گزینش های مناسبی برای موضوع خود داشته است.

وی در ابتدای بحث شیخیه تاریخچه ای از رهبران ایشان ارائه میدهد و پس از آن بحثی را با عنوان فلسفه ی مذهب شیخی ارائه می دهد.

بعد از این مطالب به اصول و عقاید شیخیه را مطرح می کند و در قسمت اصول و عقاید شیخیه، نخست ریشه و شیوه ی برخی از عقاید و باورهای ایشان را  که از سوی مخالفانش موجب تکفیر شد را در باطنی گرایی و تأویل گرایی ایشان می داند تا جایی که آنها را همانند صوفیان و اسماعیلیان تلقّی می نماید. او در این رابطه کلامی را از حاج محمد خان کرمانی در کتاب« هدایة المسترشد» بازگو می کند و پس ازآن می گوید:« این سخنان درباره ی تأویل و اینکه همه ی مسائل و موضوعات شریعت غیر از معانی ظاهری معانی باطنی دارند همان سخنانی هستند که باطنیان یعنی اسماعیلیان در کتابهای خود مانند: وجه دین درباره ی تأویل و لزوم آن گفته و توضیح داده اند. (3)

نگارنده ی کتاب «شیخی گری، بابی گری، بهائی گری و کسروی گرایی» پس از بیان این مطلب به گمان خود موارد اختلافی که در اصول اعتقادی شیخیه با سایر شیعیان وجود دارد را  می شمرد. مهمترین اختلافات شیخیه را در چند مورد ذیل می داند:

1. معاد؛ به گفته مؤلف کتاب شیخ احمد احسائی و پیروانش معاد جسمانی را قبول نداشته اند و در گفته های خود به اثبات معاد با جسم هور قلیائی  می پردازند.

2. عدالت؛ شیخیان صفت عدالت را که اصلی از اصول دین می شمرند از اصول دین حذف و بجای آن رکن رابع را قرار داده اند.

3. امامت؛ مورد دیگری است که اختلاف شیخیان با دیگر شیعیان است و در ذیل این مطلب به مطالبی پیرامون رکن رابع و واسطه ی میان امام و خلق از دیدگاه شیخیه می پردازد.

4. معراج؛ که به گفته ی نویسنده تفکّر شیخ احمد احسائی در رابطه با معراج غیر از تفکّر رایج میان دیگر عالمان شیعی است.

5. روش فقهی در استنباط احکام شرعی؛ که به گمان مؤلّف همان شیوه ی اخباریهای شیعه است.

دکتر یوسف فضایی در هر یک از موارد بالا تفصیلات بیشتری را می نگارد.


پی نوشت:

(1) رک : شیخی گری، بابی گری، بهائی گری و کسروی گرایی : 8 (مقدمه چاپ دوم)

(2) شیخی گری، بابی گری، بهائی گری و کسروی گرایی: 9(مقدمه چاپ دوم)

(3) شیخی گری، بابی گری، بهائی گری و کسروی گرایی:50

تعداد امتیازات: (0) Article Rating
تعداد مشاهده خبر: (595)
کد خبر: 4854
  • شیخی گری، بابی گری، بهائی کری و کسروی گرایی

RSS comment feed نظرات ارسال شده

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.

ارسال نظر جدید

نام

ایمیل

تاکنون: 191483             این ماه: 115137         دیروز: 4231         امروز: 2468

کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت برای تبیان خراسان جنوبی (سال 2018) محفوظ می باشد.