17

فرایند و راه‌کارهای اجرایی مدیریت بحران

فرایند و راه‌کارهای اجرایی مدیریت بحران

تعریف بحران

بحران یک حادثه، واقعه و یا جریانی است که رخ داده و سیستم را از کارکرد منظم خود باز می­دارد. یعنی حرکت منظم سازمان، مجموعه، شهر و ... را از کار می­اندازد یا فلج می­کند و یا باعث تأخیر در روند اجرای فعالیت­ها، مأموریت­ها و اهداف سیستم می­شود.
بحران­ ها معمولاً‌ خبر نمی‌کنند و یکی‌ از ویژگی‌های‌ عمده‌ی‌ آن‌ها همین‌ غیرمترقبه‌بودن‌ آن‌هاست‌ که‌ تصمیم‌‌گیرندگان‌ را مواجه‌ با هیجان‌، اضطراب‌ و سردرگمی‌ می‌کند.

انواع بحران
بحران­ ها در انواع مختلف خود، جزء جدایی‌ناپذیر زندگی اجتماعی محسوب شده و روزبه­­روز بر تعداد و تنوع آن‌ها افزوده می­شود. برای آن‌که بتوان بحران­ها را شناسایی و تفکیک کرد آن‌ها را بر اساس مشترکاتی دسته‌بندی می­کنند.
از نظر ماهیت (طبیعی، غیر طبیعی یا انسان ساخت)؛
از نظر منشأ (خارجی و داخلی)؛
از نظر شیوه‌ی بروز (ناگهانی و تدریجی)؛
از نظر شدت بروز (بحران‌های شدید، بحران‌های نوظهورِ بدعتی، بحران‌های کُند، بحران‌های ویژه­ای (موردی)، بحران‌های انعکاسی، بحران‌های برنامه ­ای (عمدی)، بحران‌های عادی و  بحران‌های اداری؛
 از نظر پایداری (گذرا و ادامه­دار).
که هر کدام به انواع دیگری تقسیم می­شوند. به­عنوان مثال بحران‌های انسان‌ساخت را می­توان به عمدی و غیر عمدی تقسیم نمود.

چگونه از بروز بحران جلوگیری کنیم؟


الف‌. ارتقای تفکر مدیریت

بسیاری از مدیران از پذیرش حتی‌الامکان بحران در موسسه‌‌ی خود یا جامعه بیم دارند و همواره‌ حتی در جلسات محرمانه‌ی درون‌سازمانی با ارائه‌ی برخی آمار و شواهد غیر‌دقیق سعی در شکست‌‌ناپذیر‌ جلوه‌دادن موسسه و کوچک ‌شمردن مشکلات دارند‌؛ در حالی که نفی امکانِ بحران یا عدم پذیرش وقوع آن، هیچ کمکی به موسسه یا جامعه مربوطه نخواهد کرد. 

بنابراین نباید از کنار علائم هشداردهنده به‌راحتی گذشت و یا نسبت به آن غافل بود.


 
ب ـ ایجاد سیستم بحران‌ شناخت
پیش‌بینی سازوکارهای لازم برای تعیین شناسایی علائم و نیز پیش‌بینی بحران، نخستین گام در موسسه به شمار می‌رود. علاوه بر آن‌که لازم است گروه ویژه‌ای مسئولیت این مهم را عهده‌دار باشند، نباید از عموم کارکنان نیز سلب مسئولیت گردد؛

 بلکه باید با افزایش حساسیت‌های عمومی، گستره‌‌ی شناسایی را افزایش داد و ضمناً سلسله ‌مراتب اطلاع‌رسانی را برای کارکنان تعریف کرد. بهترین راه برای افزایش حساسیت جمعی، تشویق است وگرنه رغبتی برای توجه در میان کارکنان پدید نخواهد آمد.


ج ـ ایمن‌سازی موسسه در برابر بحران
یک موسسه‌ی موفق، با شناخت راه‌های بروز بحران، خود را همواره در برابر آن ایمن می‌سازد. صرف‌­نظر از مجموعه عوامل درون‌‌سازمانی که امروزه با به‌کار بستن روش­های جدید مدیریتی قابل‌کنترل شده‌اند، حتی امکان ایمن‌سازی موسسه از عوامل بحران‌زای خارج از دسترس نیز تا‌حدی وجود دارد.
البته به همان اندازه که حرکت غیرعلمی برای یک موسسه‌ی فرهنگی زیان‌بار است، ماندن در روش­های ثابت و کهنه به معنای فقدان نوآوری در به‌کارگیری روش­ها نیز می‌تواند موسسه را از پویایی خارج ساخته و مجموعه را در برابر بحران­های تازه‌ای که متأثر از فضای تحول‌گرای بیرونی است، آسیب‌پذیر کند.  بنابراین سیستم مدیریتیِ یک موسسه باید با دست‌آوردهای مدیریتی جدید همراه و همگام باشد.

 مدیریت بحران

هدف اصلی مدیریت بحران دستیابی به راه‌حلی معقول برای برطرف کردن شرایط غیر عادی به­گونه­ای است که منافع و ارزش‌های اساسی حفظ و تأمین گردند. این هدف دربرگیرنده‌ی سیاست جاری بوده و از طریق فرایندهای اجبار و انطباق پیگیری می­شود تا در نهایت به گرفتن بیشترین امتیازِ ممکن از دشمن بیانجامد و موقعیت و جایگاه خودی تا حد امکان بدون هرگونه تزلزلی حفظ گردد.


 
 مدیریت بحران از سه بخش تشکیل شده است:

1.    پیش بینی و پیش‌گیری (فرار از بحران)؛

2.    برنامه‌ریزی و آموزش؛

3.    هدایت و کنترل (حل بحران).

 

مدیریت بحران فرهنگی
بحران‌های فرهنگی غالباً هم به شکل خزنده و نامرئی به وجود می‌آیند و هم آثار و پیامدهای ماندگاری بر جای می‌گذارند. بحران‌های فرهنگی به‌مراتب از بحران‌های اقتصادی و سیاسی پیچیده‌تر و مخرب‌تر و خارج‌شدن از آنها دشوارتر است.
تهدیدهای فرهنگی که از آن با عنوان تهاجم فرهنگی یا تهدید نرم یاد می‌شود، در پی ایجاد انواع بحران­های فرهنگی ـ سیاسی در جامعه، برای رسیدن به اغراضِ فرهنگی- سیاسی است. هدف اصلی از این نوع تهدید، حذف باورمندی جامعه، سلب اراده و روحیه‌ی پایداری و در مجموع، استحاله‌ی فرهنگی و سیاسی است.

تعداد امتیازات: (0) Article Rating
تعداد مشاهده خبر: (280)
کد خبر: 5416
  • فرایند و راه‌کارهای اجرایی مدیریت بحران

RSS comment feed نظرات ارسال شده

هم اکنون هیچ نظری ارسال نشده است. شما می توانید اولین نظردهنده باشد.

ارسال نظر جدید

نام

ایمیل

تاکنون: 161389             این ماه: 85043         دیروز: 2200         امروز: 3852

کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت برای تبیان خراسان جنوبی (سال 2018) محفوظ می باشد.